Τι είναι ο Συμπεριληπτικός Αστικός Σχεδιασμός
Ο σχεδιασμός πόλεων για όλους σημαίνει ότι η ηλικία, το φύλο, η ικανότητα ή το εισόδημα δεν αποτελούν ποτέ εμπόδια στη ζωή στην πόλη. Όταν οι δρόμοι, η στέγαση, τα συστήματα κινητικότητας και οι δημόσιες υπηρεσίες σχεδιάζονται με ένταξη, όλη η κοινότητα ωφελείται: πιο ασφαλείς χώροι, υγιέστεροι τρόποι ζωής, ισχυρότερες τοπικές οικονομίες και πιο ανθεκτικές γειτονιές.
Σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν εμπνευσμένα παραδείγματα:
Νέα πλαίσια, όπως ο Ευρωπαϊκός Νόμος Προσβασιμότητας (2025) και τα πρότυπα EN 17210, ανεβάζουν τον πήχη, ωθώντας τις πόλεις να ενσωματώνουν αρχές καθολικού σχεδιασμού όχι μόνο στο δομημένο περιβάλλον, αλλά και στις ψηφιακές υπηρεσίες κινητικότητας και τα συστήματα πληροφόρησης.
✔ Το συμπέρασμα: η ένταξη πρέπει να είναι μέρος του πρώτου σχεδίου και όχι μια μεταγενέστερη σκέψη . Οι πόλεις που πετυχαίνουν δεν είναι μόνο αυτές που εξασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους , αλλά είναι επίσης καλύτερα τοποθετημένες για να ανταγωνιστούν, να προσαρμοστούν και να ευημερήσουν απέναντι στις δημογραφικές, τεχνολογικές και κλιματικές προκλήσεις.
Ο καθολικός σχεδιασμός = καλύτερες πόλεις για όλους.
Πηγή : Cities Forum
Γιατί τα Ψηφιακά Δίδυμα Είναι Τόσο Ισχυρά για τα Δημοτικά Συμβούλια
Τα ψηφιακά δίδυμα — εικονικά, σε πραγματικό χρόνο αντίγραφα μιας πόλης — επιτρέπουν στους δήμους να παίρνουν πιο έξυπνες, βασισμένες σε δεδομένα αποφάσεις. Εδώ είναι μερικές συγκεκριμένες και σημαντικές χρήσεις:
Πολεοδομικός Σχεδιασμός & Έγκριση Αδειών
Προσομοιώνουν την επίδραση μιας νέας κατοικίας στην κυκλοφορία, στη ροή οχημάτων, στη ζήτηση στάθμευσης, στο φως/σκιά σε γειτονικά κτίρια και στα επίπεδα θορύβου πριν την έκδοση αδειών.
Διαχείριση Κυκλοφορίας & Κινητικότητας
Μοντελοποιούν πώς η αλλαγή μιας οδού σε μονόδρομο, η προσθήκη ποδηλατόδρομων ή η εφαρμογή τελών συμφόρησης επηρεάζουν τους χρόνους ταξιδιού, την ακρίβεια των λεωφορείων, τη ροή πεζών και την ποιότητα του αέρα.
Παρακολούθηση Κοινωφελών Υποδομών & Υπόγειων Δικτύων
Παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση σωλήνων νερού, ηλεκτρικών γραμμών και αποχετεύσεων, ανιχνεύουν διαρροές ή κινδύνους υπερφόρτωσης και προσομοιώνουν πώς οι εργασίες συντήρησης επηρεάζουν την υπηρεσία και την κυκλοφορία.
Βελτιστοποίηση Ενέργειας & Άνθρακα
Αναλύουν τη χρήση ενέργειας σε δημοτικά κτίρια ανά λεπτό, εντοπίζουν αναποτελεσματικότητες και δοκιμάζουν πώς η προσθήκη ηλιακών πάνελ ή η βελτίωση της μόνωσης μειώνει τις εκπομπές CO2.
Ετοιμότητα για Καταστροφές & Αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών
Τρέχουν ρεαλιστικές προσομοιώσεις πλημμυρών, πυρκαγιών ή χημικών διαρροών, κατανοώντας πώς θα διαδοθεί το νερό ή οι επικίνδυνες ουσίες, ποια νοσοκομεία θα φτάσουν γρήγορα στο όριο και ποιοι δρόμοι εκκένωσης θα παραμείνουν ανοιχτοί.
Βελτίωση Ποιότητας Αέρα & Μείωση Θερμικών Νησίδων
Χαρτογραφούν πού συγκεντρώνεται η ζέστη τις καλοκαιρινές μέρες ή πού αυξάνονται τα επίπεδα NO2 και PM2.5, και δοκιμάζουν μέτρα όπως φύτευση δέντρων, πράσινες στέγες ή αλλαγή υλικών για να δροσίσουν και να καθαρίσουν την περιοχή.
Βελτιστοποίηση Δημόσιων Μεταφορών
Μοντελοποιούν πώς η επέκταση μιας λεωφορειακής γραμμής ή η προσθήκη σταθμού τραμ επηρεάζουν τη ζήτηση, τη μείωση της χρήσης αυτοκινήτου και τις εκπομπές, πριν γίνουν δαπανηρές επενδύσεις.
Διαχείριση Οικοδομικών Εργων
Παρακολουθούν τον θόρυβο, τη σκόνη και τους κραδασμούς από εργοτάξια και προτείνουν αλλαγές σε προγράμματα ή εξοπλισμό για ελαχιστοποίηση της όχλησης στους γείτονες.
Εμπλοκή Πολιτών & Διαφάνεια
Μοιράζονται ρεαλιστικές 3D απεικονίσεις έργων ώστε οι κάτοικοι να βλέπουν πώς θα φαίνεται ένα νέο πάρκο, μια διεύρυνση δρόμου ή ένας πύργος από το σπίτι ή τη γωνία του δρόμου τους.
Τουρισμός & Διατήρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Προσομοιώνουν τη ροή πεζών γύρω από μνημεία και δοκιμάζουν στρατηγικές (π.χ. εισιτήρια με χρονικό περιορισμό, πεζοδρομήσεις) για να μειώσουν τη φθορά και να βελτιώσουν την εμπειρία των επισκεπτών.
Ένα ψηφιακό δίδυμο δεν είναι απλά ένα «όμορφο μοντέλο», αλλά ένα σύστημα υποστήριξης αποφάσεων που εξοικονομεί χρήματα, βελτιώνει τη ζωή και εξασφαλίζει το μέλλον της πόλης.
Ήταν κάποτε σύμβολο της ηρεμίας και της ασφάλειας στα προάστια.
Όμως, μήπως τελικά οι αδιέξοδοι δρόμοι υπονομεύουν το μέλλον των πόλεών μας;
Αρχικά σχεδιασμένοι για να μειώσουν την κυκλοφορία και να αυξήσουν την ασφάλεια, οι αδιέξοδοι δρόμοι σήμερα προκαλούν προβληματισμό στους σύγχρονους πολεοδόμους. Τα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι σημαντικά:
– Περιορισμένη δυνατότητα πεζής μετακίνησης
– Δυσκολία πρόσβασης για υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης
– Αυξημένη εξάρτηση από το αυτοκίνητο
– Ασθενέστερη σύνδεση μεταξύ των γειτονιών
Έρευνες δείχνουν ότι οι πόλεις με μεγάλο αριθμό αδιέξοδων δρόμων τείνουν να παρουσιάζουν:
– Υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και σωματικής αδράνειας
– Μακρύτερες καθημερινές μετακινήσεις και αυξημένες εκπομπές ρύπων
– Περιορισμένη πρόσβαση σε δημόσια συγκοινωνία
– Μειωμένη κοινωνική συνοχή
Αντιθέτως, τα δικτυωτά οδικά δίκτυα που παλαιότερα θεωρούνταν παλιομοδίτικα, επανεκτιμώνται ως πιο ευέλικτα, περιεκτικά και φιλικά προς το περιβάλλον.
Ποιο είναι, λοιπόν, το μέλλον;
– Υβριδικά μοντέλα;
– Πράσινοι διάδρομοι που γεφυρώνουν τα αδιέξοδα;
– Διάδρομοι μικροκινητικότητας εν μέσω εμποδίων;
Ίσως το κρίσιμο ερώτημα να είναι το εξής:
Οι δρόμοι μας μάς φέρνουν πιο κοντά ή μας απομονώνουν;
Ο αστικός σχεδιασμός δεν αφορά μόνο το πού κινούνται τα αυτοκίνητα, αφορά και το πού μπορούν να πάνε οι άνθρωποι.
Γιατί η μορφή των δρόμων μας διαμορφώνει, τελικά, και τη ζωή μας.
Έχεις ζήσει σε γειτονιά με αδιέξοδους δρόμους ή σε δικτυωτό οδικό δίκτυο;
Πώς επηρέασε αυτό την καθημερινότητά σου;
Πηγή : Cities Forum
Τι θα γινόταν αν σχεδιάζαμε τις πόλεις με την ίδια φροντίδα που δείχνουμε στους ανθρώπους;
Το ερώτημα ακούγεται απλό, αλλά θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο χτίζουμε την ζωή στις πόλεις.
Στο επίκεντρο του Urbanism of Care ( αστικισμός της φροντίδας) βρίσκεται μια προοπτική : Οι πόλεις πρέπει να εξυπηρετούν τόσο αυτούς που φροντίζουν όσο και αυτούς που χρειάζονται φροντίδα.
Ιστορικά, ο αστικός σχεδιασμός έχει δώσει προτεραιότητα στην παραγωγικότητα, την ταχύτητα και την αποδοτικότητα – και όχι στην ενσυναίσθηση, την προσβασιμότητα ή την ανάπαυση.
Το Urbansim of Care (αστικισμός της φροντίδας) ανατρέπει αυτή τη λογική.
Ρωτάει :
Οι πόλεις που σχεδιάζονται από το πρίσμα της φροντίδας κινούνται πιο αργά , αλλά κινούνται καλύτερα. Πιο δίκαια. Πιο περιεκτικά. Πιο ζωντανά.
Γιατί μια πόλη που έχει σχεδιαστεί για εκείνους που φροντίζουν , φροντίζει όλους τους ανθρώπους.
Πηγή : Cities Forum
Τι θα γινόταν αν σχεδιάζαμε τις πόλεις με την ίδια φροντίδα που δείχνουμε στους ανθρώπους;
Το ερώτημα ακούγεται απλό, αλλά θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο χτίζουμε την ζωή στις πόλεις.
Στο επίκεντρο του Urbanism of Care ( αστικισμός της φροντίδας) βρίσκεται μια προοπτική : Οι πόλεις πρέπει να εξυπηρετούν τόσο αυτούς που φροντίζουν όσο και αυτούς που χρειάζονται φροντίδα.
Ιστορικά, ο αστικός σχεδιασμός έχει δώσει προτεραιότητα στην παραγωγικότητα, την ταχύτητα και την αποδοτικότητα – και όχι στην ενσυναίσθηση, την προσβασιμότητα ή την ανάπαυση.
Το Urbansim of Care (αστικισμός της φροντίδας) ανατρέπει αυτή τη λογική.
Ρωτάει :
Οι πόλεις που σχεδιάζονται από το πρίσμα της φροντίδας κινούνται πιο αργά , αλλά κινούνται καλύτερα. Πιο δίκαια. Πιο περιεκτικά. Πιο ζωντανά.
Γιατί μια πόλη που έχει σχεδιαστεί για εκείνους που φροντίζουν , φροντίζει όλους τους ανθρώπους.
Πηγή : Cities Forum
Δημόσιοι Χώροι: Ένας Δρόμος για Υγιέστερες Πόλεις και Κοινότητες.
Η πιο πρόσφατη κατευθυντήρια εργασία, “Πιο Υγιείς Πόλεις και Κοινότητες μέσω των Δημόσιων Χώρων – Healthier Cities and Communities Through Public Spaces” του UN-Habitat (United Nations Human Settlements Programme), υπογραμμίζει τον μετασχηματιστικό ρόλο των δημόσιων χώρων στην υγεία και την ευημερία των αστικών περιοχών.
Κύρια Συμπεράσματα:
Διαβάστε ολόκληρη την εργασία για να εξερευνήσετε στρατηγικές και προτάσεις για μια πιο υγιή αστική διαβίωση στο ακόλουθο Link:
https://unhabitat.org/healthier-cities-and-communities-through-public-spaces
Οι κεντρικές περιοχές είναι η καρδιά μιας πόλης, όπου η ιστορία, ο πολιτισμός και το εμπόριο συναντώνται. Ωστόσο, συχνά αντιμετωπίζουν προκλήσεις, όπως η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η έλλειψη πρασίνου, χώρων και η ανάγκη βελτίωσης του δημόσιου χώρου. Ο Στρατηγικός Αστικός Σχεδιασμός προσφέρει μια ισχυρή και χαμηλού κόστους προσέγγιση για την ανακατάληψη των αστικών χώρων και την αναβάθμισή τους ώστε να γίνουν πιο λειτουργικοί και αξιοποιήσιμοι.
Παρακάτω περιγράφονται οι πέντε βασικές αρχές για την εξασφάλιση της επιτυχίας σε αυτές τις κεντρικές περιοχές μαζί με εντυπωσιακά παραδείγματα:
Παράδειγμα: Πάρκο Superkilen, Κοπεγχάγη. Το πάρκο αυτό γιορτάζει την πολυπολιτισμική ταυτότητα της πόλης, ενσωματώνοντας στοιχεία σχεδίασης από περισσότερες από 50 χώρες για να δημιουργήσει έναν ζωντανό και ενιαίο δημόσιο χώρο.
Παράδειγμα: Piazza Aperte, Μιλάνο. Μέσα από ταχείες παρεμβάσεις, όπως χρωματισμοί, τοποθέτηση καθισμάτων και φύτευση, η πόλη έχει αναδιαμορφώσει υποχρησιμοποιούμενες διασταυρώσεις σε πεζοδρομημένες πλατείες, ενισχύοντας τη κοινωνική αλληλεπίδραση και συνοχή της κοινότητας.
Παράδειγμα: El Campo de Cebada, Μαδρίτη. Ένα πρώην εργοτάξιο που μετατράπηκε σε δυναμικό δημόσιο χώρο μέσω πρωτοβουλιών που καθοδηγούνται από τους πολίτες, φιλοξενώντας πολιτιστικά γεγονότα, αθλήματα και κοινωνικές συγκεντρώσεις.
Παράδειγμα: Play Streets, Λονδίνο. Οι προσωρινές απαγορεύσεις κυκλοφορίας στους δρόμους επιτρέπουν στις κοινότητες να τους μετατρέψουν σε χώρους παιχνιδιού, χρησιμοποιώντας την τέχνη του δρόμου και διαδραστικές εγκαταστάσεις για να ενθαρρύνουν την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Παράδειγμα: Οι ανακτήσεις δημόσιων χώρων της Janette Sadik-Khan στη Νέα Υόρκη. Από την πεζοδρόμηση της Times Square μέχρι τους προσωρινούς ποδηλατοδρόμους, η Νέα Υόρκη έχει πρωτοστατήσει σε ταχείες, αστικές παρεμβάσεις βασισμένες σε δεδομένα που έχουν γίνει μόνιμα χαρακτηριστικά της πόλης.
Πηγή : Cities Forum – https://www.citiesforum.org/
Οι έξυπνες πόλεις είναι κάτι περισσότερο από τεχνολογία, αφορούν τους ανθρώπους, την ισότητα και τη συμπερίληψη.
Δείτε πώς οι έξυπνες και χωρίς αποκλεισμούς αστικές μεταβάσεις μπορούν να αναδιαμορφώσουν το μέλλον μας:
Η καινοτόμος προσέγγιση των «Πόλεων των 15 Λεπτών» μεταμορφώνει τον αστικό σχεδιασμό διεθνώς. Η ιδέα είναι απλή αλλά επαναστατική: να δημιουργηθούν πόλεις όπου όλες οι βασικές υπηρεσίες – όπως εργασία, εκπαίδευση, αναψυχή, υγεία και αγορές , να είναι προσβάσιμες εντός 15 λεπτών με τα πόδια ή με ποδήλατο.
Γιατί είναι σημαντικό; Με τις πόλεις να αντιμετωπίζουν προβλήματα όπως η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η ρύπανση και οι κοινωνικές ανισότητες, το μοντέλο της «πόλης των 15 λεπτών» προσφέρει μια λύση που ωφελεί τόσο το περιβάλλον, όσο και τους ανθρώπους:
Παραδείγματα από όλο τον κόσμο:
Η UN-HABITAT αναδεικνύει τη σημασία αυτού του μοντέλου στην έκθεση «Σχεδιασμός και προγραμματισμός για τη Βιώσιμη Αστική Κινητικότητα» (Planning and Design for Sustainable Urban Mobility)
Ας αναλύσουμε δύο βασικές έννοιες στην αειφόρο αστική ανάπτυξη: τις Ανθεκτικές Πόλεις και τις Αναγεννητικές Πόλεις. Ενώ και οι δύο αποσκοπούν στην αειφορία, οι προσεγγίσεις τους διαφέρουν θεμελιωδώς.
Ανθεκτικές Πόλεις
Η ανθεκτικότητα αφορά την προσαρμογή σε σοκ και πιέσεις όπως η κλιματική αλλαγή, οι οικονομικές κρίσεις και η ταχεία αστικοποίηση. Αυτές οι πόλεις επικεντρώνονται στον μετριασμό των κινδύνων, τις υποδομές, την ανθεκτικότητα στη ζέστη και την ετοιμότητα για καταστροφές.
Κύριες Στρατηγικές:
Σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή (υποδομές ανθεκτικές στις πλημμύρες, μετριασμός της ζέστης). Εφεδρικά συστήματα για την ενέργεια, το νερό και τις μεταφορές. Ισχυρή διακυβέρνηση και προετοιμασία της κοινότητας για αντιμετώπιση κρίσεων.
Αναγεννητικές Πόλεις
Η αναγέννηση προχωρά πέρα από την ανθεκτικότητα. Αυτές οι πόλεις αποκαθιστούν, αναπληρώνουν και δημιουργούν θετικό αντίκτυπο στα οικοσυστήματα και τις κοινότητες. Αντί απλώς να αντιστέκονται στην αλλαγή, επιδιώκουν να θεραπεύσουν τα αστικά περιβάλλοντα μέσω κυκλικών οικονομιών, ενσωμάτωσης της βιοποικιλότητας και λύσεων με αρνητικό αποτύπωμα άνθρακα.
Κύριες Στρατηγικές:
Αστική αναστροφή και λύσεις βασισμένες στη φύση (Nature-based solutions). Κτίρια με θετικό ενεργειακό ισοζύγιο και κυκλική διαχείριση πόρων. Σχεδιασμός με την καθοδήγηση της κοινότητας για την ενίσχυση της κοινωνικής ισότητας και ευημερίας.
Παραδείγματα :
Εν κατακλείδι, το μέλλον της Αστικής ανάπτυξης έγκειται στην ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας για σταθερότητα, ενώ προωθεί την αναγέννηση για τη μακροπρόθεσμη υγεία του πλανήτη.
Εικόνες: Βαρκελώνη (Superilles) – Λιουμπλιάνα (Ποταμός Λιουμπλιάνα).
Πηγή : Cities Forum – https://www.citiesforum.org/
